Selepas gempa bumi, kerosakan yang paling penting dalam bangunan konkrit selalunya kerosakan yang tidak dapat dilihat sesiapa. Seorang jurutera struktur dari Filipina telah menjadikan masalah itu sebuah sensor murah, dan ciptaannya baru sahaja memenangi salah satu daripada dua hadiah global James Dyson Award 2026, bernilai RM162,999 (GBP30,000) setiap satu.
Hadiah kedua diberikan kepada satu pasukan dari Harvard University untuk set kepala yang menyaring atlet bagi gegaran otak di tepi padang, tanpa perlu ke klinik.
Kandungan
Dua pemenang global James Dyson Award 2026
- Sentinel (Filipina), Pemenang Global Kelestarian: sensor kerosakan bangunan oleh Aldrei Ong, jurutera struktur dan graduan De La Salle University.
- Rumble Rims (Amerika Syarikat), Pemenang Global Perubatan: set kepala penjejak mata inframerah oleh Radhika Saran, Cleo Pontone dan Sophia DeVito dari Harvard University.
Sir James Dyson memilih kedua-duanya daripada 20 teratas antarabangsa, yang dipilih daripada 2,294 penyertaan dari 28 negara dan wilayah, jumlah penyertaan terbesar pernah diterima pertandingan ini. Sentinel ialah salah satu daripada tiga ciptaan Asia Tenggara dalam senarai pendek itu, seperti yang kami laporkan ketika 20 teratas Dyson Award diumumkan pada Oktober.
Cara Sentinel mengesan retakan tersembunyi
Bangunan konkrit bertetulang sudah menggunakan blok pengatur jarak kecil untuk memegang bar keluli di tempatnya semasa konkrit dituang. Ong menghasilkan blok itu daripada konkrit penderia sendiri yang dicampur bahan konduktif, supaya elektrik boleh mengalir melaluinya. Apabila konkrit retak, rintangan elektriknya berubah.
Elektrod menyambungkan setiap blok kepada modul elektronik kecil yang membandingkan bacaan baharu dengan garis asas asal. Perubahan yang cukup besar dihantar tanpa wayar ke papan pemuka dalam talian, di mana jurutera boleh memantau keadaan bangunan dari jauh tanpa menunggu pemeriksaan tapak.
Oleh sebab sensor ini menggantikan komponen yang memang akan dipasang oleh pembina, ia tidak menambah elemen struktur berasingan. Ong mencampur, mengawet dan menguji lebih 125 sampel konkrit sepanjang setahun penyelidikan sarjananya, dan blok Sentinel kini ditanam dalam sebuah bangunan di Filipina untuk pemantauan sebenar. Langkah seterusnya ialah papan litar khas bagi menggantikan elektronik yang dipateri dengan tangan, dan versi yang boleh dipasang pada bangunan sedia ada.
Kenapa sensor gempa penting di Malaysia
Malaysia berada di luar jalur gempa bumi utama rantau ini, tetapi tidak Sabah. Ranau merekodkan paling banyak gempa bumi di negara ini, dan gempa bumi Ranau bermagnitud 6.0 pada 2015 meragut nyawa dan merosakkan bangunan. Pemantauan di sana telah diperluas sejak itu, termasuk projek amaran awal dan pergerakan sesar. Hari ini, kerosakan struktur masih kebanyakannya dikesan melalui pemeriksaan berkala, yang lambat apabila seluruh pekan perlu diperiksa selepas gempa.
Rumble Rims: saringan gegaran otak di tepi padang
Gejala gegaran otak boleh mengambil masa sehingga 72 jam untuk muncul, dan ujian objektif yang ada biasanya mahal dan dijalankan di klinik, di luar jangkauan kebanyakan pasukan sekolah dan akar umbi. Rumble Rims menggunakan kamera inframerah yang dipasang di sisi dan cermin dikroik 45 darjah untuk melihat bagaimana mata pemain mengikut, menumpu dan bergerak semasa ujian dua hingga tiga minit.
Paparan mudah alih menukar ukuran itu kepada panduan masa nyata sama ada pemain patut keluar padang dan berjumpa doktor, dan papan pemuka pemulihan merekodkan ujian ulangan pada hari-hari berikutnya. Pasukan itu menegaskan ia alat saringan, bukan diagnosis, dan keputusan untuk kembali bermain kekal di tangan profesional perubatan bertauliah. Prototaip yang lebih tepat, ujian bersama atlet dan jurulatih, serta perintis di sekolah ialah langkah seterusnya.
Apa maknanya untuk pencipta muda Malaysia
Anugerah ini dibuka kepada pelajar Malaysia setiap tahun. Pemenang kebangsaan tahun ini, graduan Monash University Malaysia Hayley Nea Iaduray, membawa pulang RM27,160 untuk ZeMor, peranti boleh pakai tanpa bateri yang mengurangkan gegaran Parkinson. Kedua-dua pemenang global tahun ini bermula sebagai projek penyelidikan pelajar, dan kedua-duanya menggunakan semula komponen biasa, sebuah blok binaan dan set kepala berkamera, untuk menjadikan pemeriksaan keselamatan cukup murah untuk digunakan secara meluas.
