Penyelidik privasi di Northeastern University, bekerjasama dengan Consumer Reports, menguji 21 buah kereta di Amerika Syarikat, model tahun 2022 hingga 2025, berserta 30 aplikasi telefon yang dipasangkan dengannya. Tujuh daripada aplikasi itu, kira-kira satu dalam empat, menghantar keluar maklumat peribadi. Antaranya, penyelidik memerhati alamat e-mel, nombor pengenalan kenderaan (VIN) dan lokasi tepat meninggalkan aplikasi: jenis data yang boleh mendedahkan di mana seseorang tinggal, di mana mereka bekerja dan bila mereka berada di rumah.
Ke mana data itu pergi sama pentingnya dengan apa datanya. Penyelidik menjejaki data itu kepada pengiklan, sebuah broker data dan firma analitik. Laporan Consumer Reports sendiri menamakan syarikat yang akhirnya menerima data daripada kereta dan aplikasi tersebut, termasuk Amazon, Google, Meta dan Microsoft. "Kami sebenarnya tidak tahu apa yang syarikat-syarikat itu lakukan dengan data tersebut," kata ketua kajian, profesor Northeastern David Choffnes, yang menyeru supaya ada peraturan dan supaya pengeluar kereta menjadikan pengumpulan data sebagai sesuatu yang pemandu pilih untuk sertai, bukan yang perlu ditolak.
Aplikasi yang dinamakan dalam laporan itu ialah versi yang digunakan di Amerika Syarikat: HondaLink, empat aplikasi General Motors (myChevrolet, myBuick, myGMC dan myCadillac), MyNissan dan aplikasi Lincoln antara yang diperhati menghantar VIN berpasangan dengan alamat e-mel atau lokasi. Honda ialah yang diberi kredit oleh laporan itu kerana bertindak. Selepas penyelidik menghubunginya, kata laporan itu, Honda meminta firma analitik memadam data lokasi dan VIN yang telah diterimanya, dan menukar aplikasinya supaya berhenti menghantar geolokasi.
Inilah tangkapnya untuk Malaysia. Setiap aplikasi dalam kajian itu ialah versi yang dijual di Amerika Syarikat. Aplikasi Honda di Malaysia ialah HondaTouch, bukan binaan HondaLink yang diperiksa penyelidik, dan ia bukan sebahagian daripada ujian. Begitu juga aplikasi tempatan untuk mana-mana jenama lain. Kami tidak tahu adanya kajian terperinci Malaysia yang setara yang telah diterbitkan, sama ada untuk aplikasi Honda mahupun sesiapa. Jadi pemandu di sini tiada jawapan kepada soalan mudah yang ditanya ujian Amerika itu: apa yang aplikasi kereta saya hantar, dan kepada siapa?
Jurang itu wajar dinamakan kerana kereta yang dibeli rakyat Malaysia semakin bergantung pada susunan yang sama, sebuah aplikasi pendamping yang terikat pada akaun, daripada EV berpaut aplikasi seperti BYD dan Tesla hinggalah aplikasi yang kini disertakan pengeluar kereta dengan kenderaan mereka. Kajian itu menunjukkan apa yang boleh dihantar oleh aplikasi sebegitu. Ia tidak menunjukkan apa yang dilakukan mana-mana versi Malaysia, kerana tiada satu pun diuji, jadi tiada apa di sini yang mendakwa ia membocorkan data. Ia satu sebab untuk menyemak. Kami melihat tolak-ansur tersembunyi yang sama apabila WhatsApp menambah ejen AI pihak ketiga yang perbualannya tidak disulitkan hujung ke hujung.
Malaysia memang ada undang-undang yang menyentuh hal ini. Akta Perlindungan Data Peribadi mentadbir pengendalian komersial data peribadi dan meletakkan persetujuan di tengahnya, dan pindaan 2024 menambah data biometrik kepada kategori yang dianggap sensitif, perubahan yang berkuat kuasa pada 2025. Tetapi tiada peraturan yang kami ketahui ditulis khusus untuk kenderaan berhubung, dan tiada tindakan penguatkuasaan terhadap pengeluar kereta atas perkongsian data aplikasi yang telah menguji perkara ini secara terbuka di sini. Lokasi bersifat sensitif justru kerana ia memetakan rutin seseorang, dan kategori data peribadi yang sama muncul dalam penipuan yang kami terus jejaki, daripada suara yang boleh diklon daripada beberapa saat audio hinggalah nombor yang mendarat dalam senarai broker.
Satu kawalan yang boleh anda capai hari ini ialah tetapan aplikasi itu sendiri. Buka aplikasi pendamping kereta anda dan cari apa-apa yang berlabel perkongsian data, iklan diperibadikan atau analitik, dan matikan apa yang anda jumpa. Semak apa yang aplikasi itu dibenarkan capai pada telefon anda, dan tolak akses lokasi latar belakang apabila ia tidak memerlukannya. Sebahagian data masih boleh mengalir daripada kereta itu sendiri, di luar mana-mana suis aplikasi, dan itulah sebabnya penyelidik meminta peraturan dan bukan membiarkannya kepada setiap pemandu. Dan jika anda membeli kereta berhubung, tanya apa yang aplikasi itu kumpul dan sama ada anda boleh menolak.
Honda menukar aplikasi Amerika Syarikatnya selepas penyelidik bertanya. Versi yang benar-benar dipandu rakyat Malaysia belum pernah diuji dengan cara yang sama.
Imej ihsan why kei dan Dominik Garbera di Unsplash.
