Malaysia telah menghabiskan lima tahun menarik pelaburan pusat data, dan jumlahnya kini cukup besar untuk mengubah soalan yang ditanyakan mengenainya. Antara 2021 dan separuh pertama 2026, negara mencatat RM385.7 bilion pelaburan berkaitan pusat data, satu angka yang diumumkan Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (MIDA) di acara Data Centre Nexus di Kuala Lumpur pada 14 September. Ia jumlah yang dicatat sepanjang lebih lima tahun, bukan perbelanjaan setahun, dan saiznya bukan lagi intinya. Peralihannya ialah pada apa yang angka itu sepatutnya beli.
Pengerusi MIDA Tengku Zafrul menggariskan peralihan itu dengan jelas. Pusat data ialah pemacu penting ekonomi digital, katanya, tetapi "ukuran sebenar kejayaannya terletak jauh melangkaui dewan data itu sendiri". Timbalan Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Sim Tze Tzin menetapkan arah dalam ucaptamanya: fasa seterusnya, katanya, mesti membawa negara daripada membina kapasiti kepada membina keupayaan, daripada menarik pelaburan kepada mencipta nilai, dan daripada projek tunggal kepada satu ekosistem penuh. MIDA menggariskan empat keutamaan sepadan: infrastruktur bersedia AI, operasi cekap sumber, limpahan industri tempatan, dan akses digital untuk perniagaan serta komuniti yang lebih kecil.
Tanda peralihan yang paling nyata, di luar retorik, ada pada siapa yang hadir untuk berurus niaga. MIDA menganjurkan sesi padanan di acara itu yang memadankan pengendali pusat data dengan pembekal, dan penyertaan Malaysia meningkat mendadak dalam setahun.
| Padanan perniagaan Data Centre Nexus | 2025 | 2026 |
|---|---|---|
| Pembekal tempatan | 17 | 51 |
| Syarikat pusat data | 8 | 14 |
Label MIDA sendiri berubah antara dua tahun itu, daripada "syarikat rantaian bekalan" pada 2025 kepada "vendor tempatan" pada 2026, jadi lonjakan itu lebih baik dibaca sebagai arah aliran, bukan kiraan setara yang tepat. Ini juga angka penyertaan, bukan kontrak yang ditandatangani atau ringgit yang dibelanjakan secara tempatan, jadi ia mengukur niat, bukan hasil. Walaupun dibaca dengan berhati-hati, kira-kira tiga kali ganda pembekal tempatan di meja rundingan adalah jenis angka yang perlu terus berkembang jika "nilai tempatan" mahu bermakna sesuatu yang boleh dipegang seorang pembekal.
Angka yang lebih sukar ialah kuasa. Menurut kenyataan MIDA, permintaan elektrik pusat data Malaysia dijangka melepasi 5,000 MW menjelang 2035, satu beban yang bergantung pada grid yang sama digunakan isi rumah dan kilang. Di situlah soalan nilai menjadi tajam. Pada dasarnya, sebuah kampus yang mengimport cipnya, jurutera dan kepakarannya, lalu mengeksport pengkomputeran, akan menyumbang kurang kepada ekonomi tempatan berbanding jumlah pelaburan utama, sambil tetap menggunakan kapasiti grid negara. Sejauh mana sesuatu projek menepati gambaran itu bukan sesuatu yang diselesaikan oleh kenyataan itu, dan membaca empat keutamaan MIDA sebagai usaha meluaskan bahagian tempatan adalah tafsiran kami, bukan perkataan dalam kenyataan tersebut.
Tiada satu pun daripada ini jauh daripada pembaca. Kami telah mengikuti pembinaan AI yang sama dari dua sudut lain yang berbaloi dibaca bersama artikel ini: kapasiti pusat data yang berkembang di Johor, dan ke mana arah eksport cip negara. Berapa banyak daripada RM385.7 bilion itu akhirnya dibina, dikendalikan dan dibeli oleh rakyat Malaysia adalah benang yang mengikat ketiga-tiganya.
Bagi sebuah PKS Malaysia, janji dalam kata-kata baharu MIDA ialah satu tempat dalam rantaian itu: kerja penyejukan, pemasangan kabel, kuasa, keselamatan dan kemudahan yang tidak perlu diterbangkan masuk. Risikonya ialah "nilai tempatan" kekal sebagai slogan yang dilekatkan pada kampus asing. Kiraan di meja padanan adalah satu petunjuk awal yang tidak sempurna tentang arahnya, dan ia mengukur siapa yang hadir, bukan berapa banyak urus niaga dimeterai. Tahun ini ia mencatat 51 vendor tempatan dan 14 pengendali. Setahun lalu ia 17 dan lapan.
Imej ihsan Winston Chen dan Albert Stoynov di Unsplash.
